Estrés térmico
Calor desbocada, inferno climático, abafamento extremo, canícula interminábel, atmosfera en chamas. Son expresións que se escoitan estes días en Galiza e no resto de Europa para describir unha realidade que xa non é unha anomalía estival, senón a nova condición ambiental dun continente que se quenta a unha velocidade sen precedentes. A onda de calor que estamos a soportar non é un episodio illado nin unha coincidencia meteorolóxica desafortunada. Derradeira chamada de atención dun planeta que avanza cara a un estado térmico moi perigoso, límite e fatal.
Europa, centro e norte, vive temperaturas que superan marcas históricas. En áreas tradicionalmente afastadas dos extremos térmicos do sur, rexístranse máximas propias de latitudes moito máis cálidas, mentres algunhas cidades comproban como o asfalto defórmase e as infraestruturas urbanas comezan a fallar ante unha calor para o que nunca foron deseñadas. A humidade elevada multiplica o estrés térmico e converte a sensación ambiental nun risco para a saúde pública. En Galiza, malia a tradición climática máis temperada, o impacto tamén se intensifica: noites tropicais, mínimas que non permiten o descanso e unha poboación exposta a condicións que afectan directamente ao sistema cardiovascular, á respiración e á capacidade de termorregulación.
Este fenómeno non é só físico. É político, económico e social. A incapacidade das poboacións urbanas europeas e galegas, para adaptarse a esta nova realidade revela décadas de planificación centrada no frío, na chuvia e na xestión das inundacións. Agora cómpre repensar materiais, deseños urbanos, zonas verdes, sombras e refuxios climáticos que garantan protección real e continuada para toda a cidadanía, sen excepcións, especialmente para os colectivos máis vulnerábeis.
Neste contexto emerxe unha das iniciativas máis significativas da última década: as chamadas Avoas do Clima. Un colectivo de mulleres maiores suízas que decidiu levar aos tribunais a inacción dos seus gobernos fronte á crise climática. O TEDH deulles a razón e ditou unha sentenza histórica que obriga os Estados a protexer a poboación fronte ao aumento das temperaturas. Esta resolución non foi só un triunfo xurídico. É unha advertencia moral e política. A crise climática non é unha abstracción científica, senón unha ameaza directa ao dereito fundamental á saúde e á vida digna.
A humanidade enfróntase a un proceso acelerado de involución climática que xa non pode ser detido, só mitigado. Cada onda de calor é un recordatorio do que está en xogo. A responsabilidade colectiva consiste en mobilizar á sociedade para exercer presión sobre institucións, industria, empresas e gobernos. Non abonda con sobrevivir a esta canícula. Cómpre
evitar que, cando chegue a seguinte, volvamos esquecer o esencial: o quecemento imparábel da Terra e a obriga ética e vital de facer todo o que estea nas nosas mans para minimizar o seu impacto inevitábel.
O estrés térmico é o síntoma. A acción política, económica e industrial é o tratamento. A memoria social será a única defensa contra o esquecemento que tantas veces segue aos episodios extremos. O futuro depende da capacidade de reaccionar agora. Se non se toman xa iniciativas contundentes, a calor deixará de ser unha advertencia para converterse nunha ameaza permanente: máis enfermidade, máis desigualdade, máis mortes evitábeis e unha vida cada vez máis difícil de soster.