Verbas preliminares

Eu que levo cincuenta anos vivindo fóra da miña cidade natal, aínda me considero un vello Ulises (el soamente estivo unha década perdido) procurando motivos para regresar á miña pequena e tan querida patria da miña lembranza e ás miñas saudades. E de tal xeito seguirei incrementando a miña nostalxia que xa é parte esencial de min mesmo. “Nostos” significa regreso e “algos” equivale a dor. Nin o transcurso do tempo nin outras paisaxes por marabillosas e acolledoras que sexan, poden evitar a pegada do nacemento e de varias xeracións existentes anteriormente. Ah! E a xuventude e os primeiros amores que non son os únicos imposibles. Estar lonxe é unha ferida. Lonxe do océano, das praias, dos bosques, dos cantís, do faro que abarca en sí mesmo toda a luz do mundo.

Dor da ausencia, pero tamén do retorno porque xa nada é igual ao que un vivíu. Medo a volver!

Porén nas magníficas pinturas de Pedro Bueno Salto, así como nos poemas certeiros de Olga Patiño Nogueira, atopei un lugar ou moitos lugares polos que camiñei na nosa Cidade Vella. Alí case nacín, alí aprendín a ler e mais a escribir, alí batinme coas palmeiras moitos Domingos de Ramos e, en maio levei flores á Virxe do Rosario. E, dende o xardín de San Carlos voei ao mundo.

Pedro Bueno tivo a maxia de pintar unha Cidade Vella camiñable. As súas paisaxes urbanas, os seus edificios, as súas prazas, coma se non tivesen ancoraxe co tempo. É unha pequena cidade ou cidadela que nos está a falar. Que nos está dicindo dende o seu silencio que capta inmellorablemente a poesía de Olga Patiño, que todos os que pasamos por alí inda estamos presentes entre eses lenzos arruínados das vellas murallas, as rúas empinadas, as praciñas, igrexas románicas ou barrocas. Eses edificios gardan a nosa alma e a de tantas xeracións que a habitaron. Ollando eses”retratos” pictóricos síntome coma neses versos del Cantar de los Cantares (3:2) que din: “Me levantaré ahora y rodaré/ por la ciudad y por sus calles, en las plazas buscaré…/ a quien ama mi alma”. Eu teño a dita de pasear por estas reconstrucións intemporais de Bueno e Olga Patiño. E síntome coma se estivese in situ.

Nos estremecidos versos de Olga Patiño resoan as voces e as palabras, precisamente, de aquelas moitas xeracións que as habitaron e aínda o seguen facendo. Todos os choros e ledicias se encontran nestes versos ditados por estas almas. Ecos e verbas que non teñen porque ter máis sentido que o coral. Olga Patiño resucítaos. Dálles voz, acólleos, dálles paz, ata ofrécelles un perdón.

Estas dúas orixinais carpetas poético pictóricas falan de humanos silenciosos por unha cidade do silencio. E moi poucos artistas como Pedro e poetas como Olga, poden interpretalo. Identificar a cada unha das follas caducas que, por exemplo, caen na Praza de Azcárraga. Nelas inda estamos nós que non fumos arrastrados pola choiva e o vento. Nestas esquinas a vida segue porque o amor é indestrutible. E estes trazos e palabras confírmannolo.

Entro nunha desas casas aquí pintadas e abro con coidado a primeira porta e logo a seguinte e a seguinte. Vou de cuarto en cuarto e xiro os interruptores da luz. Non paro de encontrarme con xente cuxa invisibilidade nos ampara. Estou moi adentro do que pintou Pedro. Estou escoitando as palabras de Olga. Chega alguén, nunca saberemos quen é.

Porén nas magníficas pinturas de Pedro Bueno Salto, así como nos poemas certeiros de Olga Patiño Nogueira, atopei un lugar ou moitos lugares polos que camiñei na nosa Cidade Vella. Alí case nacín, alí aprendín a ler e mais a escribir, alí batinme coas palmeiras moitos Domingos de Ramos

“Recoñézote/no latexo da túa sombra/no tempo en que/se alonxa ou se achega/nun voar solemne, e/resga a respiración/cando repousa/sobre as paredes do convento/acoutada polo claro da lúa…”. Escribe Olga Patiño.

Cidade Vella, cidade cada vez máis xove. Cidade de todas as cidades. A nosa cidade.

Que fermoso pasear con Olga Patiño e Pedro Bueno. Ulises entre estes cartafoles xa non precisa regresar.