• Jueves, 23 de Noviembre de 2017

Teoría do Cisne Negro

Esa ave de plumaxe negra, da familia dos anátidos, co peteiro vermello

Esa ave de plumaxe negra, da familia dos anátidos, co peteiro vermello agás a punta que é branca, deu pé e título a esta teoría de moda; en palabras de N. Taleb, o seu autor: “Cisne Negro (en maiúsculas) é un suceso con tres atributos. Primeiro, é un caso atípico ao atoparse fóra do ámbito das expectativas regulares, porque non hai nada no pasado que poda apuntar de maneira convincente a súa posibilidade. Segundo, supón un impacto extremo. Terceiro, para alén da súa condición rara, a natureza humana fai que inventemos logo explicacións a súa presenza, unha vez que sucede, polo que é explicábel e predicíbel”. Vén a conto da elección presidencial americana, parella no tempo ao Brexit e ao resultado negativo do referendo pola paz en Colombia.
Esta metáfora, da explicación a posteriori para algo contrario ao agardado, nace dunha curiosa evolución histórica da expresión latina “rara avis in terris nigroque simillima cygno”, que adaptamos á lingua galega como “ave rara na terra, moi semellante a un cisne negro” que para a xente da antigüidade non existía; ata que foi descuberta no século XVII na Australia. A partir dese momento é cando cobra o significado da teoría: O termo transforma da imposibilidade absoluta para mudar á explicación a posteriori do sucedido. Un “era sabido”, na nosa filosofía retranqueira.
É, por iso, que o trunfo do candidato republicano na elección americana; e, tamén os resultados dos referendos británico e colombiano, e en boa medida a previsión das eleccións españolas de carácter xeral significan unha manifesta derrota dos grandes medios de prensa dominantes e dos institutos dedicados a pulsar á opinión pública; e, consecuencia diso, das sondaxes publicadas con afirmacións de resultado categórico. Ao tempo, son sucesos que apuntan á liquidación da arquitectura da orde mundial construída após a Segunda Guerra Mundial, agora en mudanza substancial. As cartas do xogo, na política planetaria, volven a ser baralladas; comeza un nova partida. Entramos en territorio descoñecido, aquí pode pasar de todo. E iso ten unha explicación.
Pasou o que pasou, sabémolo todos; frase mítica na política galega que sentencia o asunto sen moito gasto na análise das causas. Tempo e regueiros de tinta haberá para afondar na cuestión. O expertos dos faladoiros de prensa andan pouco atinados na súa opinión. Ante todo, moita calma. Unha cousa é predicar e outra dar trigo; aínda que a superlúa sempre é mal augurio.